“Tống cựu nghênh tân” – theo nghĩa Hán Việt – là tiễn đưa những điều cũ kỹ đã qua và đón nhận những điều mới mẻ đang đến. Ông bà xưa thường dạy rằng, muốn đón điều mới tốt đẹp thì trước hết con người phải tự làm mới chính mình: dọn dẹp thân tâm cho sạch sẽ, gọn gàng, buông bỏ những âu lo, phiền muộn của năm cũ. Chính vì vậy, tập tục “tống cựu nghênh tân” thường được bắt đầu từ sau khi tiễn Ông Táo về trời, như một bước chuẩn bị cho hành trình bước sang năm mới.
Tết không chỉ là dịp để nghỉ ngơi mà còn là khoảng thời gian để mỗi người nhìn lại những việc đã qua, sửa sang và làm mới mọi phương diện trong cuộc sống. Đặc biệt, đó là lúc con người chăm chút nhiều hơn cho đời sống tinh thần và tình cảm, để các mối quan hệ trở nên gần gũi, thấu hiểu hơn, và để tâm hồn mình được nhẹ nhàng, thanh thản. Khi chuẩn bị đón Tết, ai cũng mong muốn mọi thứ đều sạch sẽ, tươm tất. Vì thế, sàn nhà được lau rửa kỹ lưỡng, chân nến và lư hương được đánh bóng sáng loáng.
Bàn ghế, tủ giường được lau chùi cẩn thận, phủi sạch bụi bặm của một năm đã qua. Người lớn cũng như trẻ nhỏ đều tắm rửa sạch sẽ, cắt tóc gọn gàng, mặc những bộ quần áo mới tinh tươm. Những khoản nợ nần cũng được cố gắng thanh toán trước khi bước sang năm mới, vừa để “xả xui”, vừa giữ chữ tín với người khác. Trong mỗi gia đình, những mâu thuẫn, buồn phiền hay cãi vã cũng được gác lại. Ít nhất trong ba ngày Tết, mọi người cố gắng giữ thái độ vui vẻ, nói năng nhẹ nhàng, hòa nhã, với niềm tin rằng khởi đầu tốt đẹp sẽ mang đến một năm an lành, thuận lợi.
Người Việt tin rằng, những ngày đầu năm nếu tràn ngập niềm vui, tiếng cười thì cả năm sau cũng sẽ hanh thông, may mắn. Năm cũ khép lại mang theo những điều không may, còn năm mới mở ra với niềm hy vọng và lạc quan. Nếu năm cũ đã gặp nhiều may mắn, người ta lại càng tin tưởng rằng vận may ấy sẽ tiếp tục nối dài sang năm mới.
Tết cũng là dịp để cộng đồng cùng chung tay làm đẹp không gian chung. Người dân trong làng rủ nhau quét dọn đình, chùa, sửa sang nơi thờ tự. Ai nấy cũng lo sửa soạn bản thân: đi cắt tóc, may sắm quần áo mới… Những việc tưởng chừng quen thuộc ấy thực chất chính là biểu hiện cụ thể của tinh thần “chia tay cái cũ để đón cái mới”.
Trong mỗi gia đình, người lớn thường nhắc nhở con cháu rằng từ thời khắc giao thừa trở đi phải giữ gìn lời ăn tiếng nói và hành vi: không khóc lóc, không nghịch ngợm, không cãi vã, không nói tục chửi bậy hay vứt rác bừa bãi. Ngược lại, cha mẹ và anh chị cũng tránh quở mắng hay trách phạt trẻ nhỏ trong những ngày đầu năm. Đối với hàng xóm, dù trước đó có điều gì không vui, mọi người cũng đều bỏ qua, giữ thái độ ôn hòa, thân thiện. Dù không hoàn toàn xuất phát từ lòng mình, người ta vẫn cố gắng cư xử nhã nhặn, tránh lời nói mỉa mai hay ác ý, và luôn giữ thái độ vui vẻ, tay bắt mặt mừng khi gặp nhau.
Từ hàng nghìn năm nay, người Việt vẫn giữ phong tục đốt hương, xông trầm vào thời khắc giao thừa như một cách thanh lọc không gian, xua đi những điều cũ kỹ và đón nhận khí xuân mới mẻ. Trong giới tao nhân mặc khách, người ta còn sáng tác những câu đối Tết để bày tỏ cảm xúc trước khoảnh khắc chuyển giao thiêng liêng giữa năm cũ và năm mới.
Nhà thơ, nhà quân sự và kinh tế lỗi lạc Nguyễn Công Trứ – người từng trải qua nhiều thăng trầm trong cuộc đời quan lộ – đã viết một câu đối đầy khí phách:
“Chiều ba mươi nợ réo tít mù, co cẳng đạp thằng Bần ra cửa
Sáng mồng một rượu say túy lúy, giơ tay bồng ông Phúc vào nhà”
Câu đối thể hiện tinh thần lạc quan, niềm tin mạnh mẽ rằng những điều xui rủi của năm cũ sẽ rời xa, nhường chỗ cho may mắn và phúc lành trong năm mới.
Tết cũng được xem như ngày “sinh nhật chung” của mọi người, khi ai cũng được tính thêm một tuổi. Vì vậy, khi gặp nhau đầu năm, người ta thường chúc nhau “thêm một tuổi mới”. Người lớn có tục mừng tuổi cho trẻ nhỏ và các bậc cao niên, với mong ước trẻ em sẽ hay ăn chóng lớn, ngoan ngoãn, học giỏi; còn người già thì sống lâu, khỏe mạnh để con cháu được hưởng phúc.
Để tìm hiểu thêm nhiều kiến thức tâm linh và phong tục truyền thống, bạn có thể truy cập Tử Vi Cổ Học để khám phá thêm những bài viết hữu ích.
