Ngày rằm tháng Giêng âm lịch được gọi là Tết Nguyên Tiêu – một trong những ngày lễ truyền thống quan trọng và cũng là thời điểm khép lại chuỗi ngày Tết Nguyên Đán. Tết Nguyên Tiêu còn có nhiều tên gọi khác như Nguyên Tịch, Nguyên Dạ hay Tết Thượng Nguyên. Đây là đêm trăng tròn đầu tiên của năm mới theo lịch âm, mang ý nghĩa khởi đầu viên mãn, tròn đầy. Trong dân gian Trung Hoa từ xa xưa, vào dịp này người ta thường treo đèn lồng rực rỡ, vì vậy Tết Nguyên Tiêu còn được biết đến với tên gọi Tết Hoa Đăng.
Trải qua hơn một nghìn năm du nhập và phát triển, Phật giáo đã hòa quyện sâu sắc vào đời sống văn hóa của người Việt. Vì thế, rằm tháng Giêng – dù có nguồn gốc từ Trung Hoa – khi đến Việt Nam đã được biến đổi và mang đậm bản sắc riêng, thấm nhuần tinh thần Phật pháp và truyền thống dân tộc.
Rằm tháng Giêng là một trong bốn ngày rằm lớn trong năm mà người Việt, đặc biệt là Phật tử, thường đi chùa lễ Phật để cầu mong gia đình bình an, mưa thuận gió hòa, đất nước thịnh trị. Dù không mang ý nghĩa trọng đại như rằm tháng Tư (Phật Đản) hay rằm tháng Bảy (Vu Lan), nhưng rằm tháng Giêng vẫn có vị trí đặc biệt trong đời sống tâm linh.
Do trùng với lễ Thượng Nguyên và là ngày rằm đầu tiên của năm mới, đây được xem là thời điểm thích hợp nhất để cầu nguyện cho một năm an lành, may mắn. Chính vì vậy, ngày này thu hút đông đảo người dân tham gia. Câu nói quen thuộc “Lễ Phật quanh năm không bằng rằm tháng Giêng” đã phần nào thể hiện tầm quan trọng của ngày lễ này trong tâm thức người Việt.
Tại các chùa Việt Nam, hoạt động chính trong dịp này thường là lễ cầu quốc thái dân an, cầu mong cho mọi người được khỏe mạnh, no đủ, cuộc sống an vui, đất nước phát triển. Việc ngày càng có nhiều người đến chùa lễ Phật trong dịp này được xem là tín hiệu tích cực, phản ánh rõ nét sự gắn bó giữa đạo và đời, giữa Phật giáo và dân tộc.
Trong bối cảnh hiện nay, khi đời sống tín ngưỡng được tự do hơn, nhiều ngôi chùa được trùng tu, xây dựng khang trang, cùng với sự quan tâm của các cấp chính quyền trong việc khôi phục và phát huy các lễ hội truyền thống, thì việc người dân tham gia đông đảo các lễ hội như rằm tháng Giêng là điều dễ hiểu. Đồng thời, nhu cầu tìm về những giá trị văn hóa, tâm linh của tổ tiên cũng ngày càng được khơi dậy mạnh mẽ.
Nhiều chùa nhân dịp Tết Nguyên Tiêu còn tổ chức lập đàn Dược Sư, tụng kinh Dược Sư kéo dài trong suốt tháng Giêng (hoặc từ mùng 8 đến rằm). Phật tử được khuyến khích tham gia tụng niệm, hồi hướng công đức để cầu bình an, sức khỏe cho bản thân và gia đình. Đây được xem là một phương pháp tu tập thiết thực, mang lại sự an lạc và phước lành cho mỗi người trong năm mới.
Lễ hội đèn lồng Hội An
Trong những năm gần đây, tại Hội An đã hình thành Lễ hội đèn lồng Hội An, được tổ chức định kỳ vào dịp Tết Nguyên Tiêu. Ban đầu, lễ hội này ra đời với mục đích quảng bá du lịch, nhưng dần dần đã trở thành một nét văn hóa quen thuộc, gắn bó với đời sống người dân địa phương.
Trong khuôn khổ lễ hội, nhiều chương trình biểu diễn nghệ thuật đặc sắc được tổ chức xen kẽ với các hoạt động như trưng bày, sắp đặt đèn lồng, thi thiết kế đèn lồng, trang trí không gian và cả bắn pháo hoa nghệ thuật. Đặc biệt, lễ hội kéo dài từ trước Tết âm lịch cho đến hết tháng Giêng, tái hiện nhiều phong tục truyền thống như dựng cây nêu, gói bánh tét, thả hoa đăng trên sông…
Trong suốt thời gian này, khắp các con phố ở Hội An đều được thắp sáng bởi những chiếc đèn lồng đầy màu sắc – sản phẩm thủ công đặc trưng của người dân nơi đây – tạo nên một không gian vừa lung linh, vừa đậm đà bản sắc văn hóa Việt Nam.
Để tìm hiểu thêm nhiều kiến thức tâm linh và phong tục truyền thống, bạn có thể truy cập Tử Vi Cổ Học để khám phá thêm những bài viết hữu ích.
