Không rõ từ bao giờ, trong đời sống văn hóa của người Việt, việc tắm gội vào chiều cuối năm đã trở thành một nghi lễ quen thuộc, thiêng liêng. Cùng với việc dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa để đón Tết, mỗi người đều mong muốn thân thể được sạch sẽ, nhẹ nhõm. Và nồi nước lá hoa mùi không chỉ giúp gột rửa bụi bặm của một năm đã qua, mà còn như thanh tẩy cả tâm hồn, đem lại cảm giác an yên, thư thái.
Sau một năm tất bật mưu sinh, con người dường như xích lại gần nhau hơn trong khoảnh khắc cuối năm ấy. Hương nước lá mùi lan tỏa khiến lòng người trở nên dịu lại, dễ sẻ chia, dễ cảm thông. Cái cảm giác được đắm mình trong làn nước ấm, thơm dịu ấy khiến người ta như trút bỏ hết những lo toan, mệt mỏi, để tìm lại sự tĩnh lặng trong tâm hồn. Gọi là hoa mùi, hẳn nhiên hương thơm của nó phải đặc biệt – dễ nhận biết, dễ lưu giữ trong ký ức. Không ai dám khẳng định hoa mùi có hương quyến rũ như hoa nhài, thanh khiết như hoa huệ hay nồng nàn như hoa hồng, hoa ly khiến lòng người say đắm. Hương của mùi là một sự hòa quyện rất riêng: thoang thoảng mà hăng hắc, nhẹ nhàng mà lại ngai ngái, đậm đà và vương vấn. Thật khó để diễn tả trọn vẹn thứ hương của một loài rau cỏ giản dị, nhưng chắc chắn đó là một mùi hương sâu lắng, khiến người ta nhớ mãi không quên.
Sắc đào hồng, mai vàng, quất chín… luôn là những dấu hiệu rộn ràng báo Tết đang đến rất gần. Thế nhưng, với nhiều người, nếu thiếu đi những bó mùi già, cái Tết dường như mất đi một phần hương vị đặc trưng, thiếu đi nét trọn vẹn vốn có.
Cây mùi là loài rau của mùa đông. Thường đến cuối đông, người ta mới gieo những luống mùi nhỏ, và chỉ sau chừng một đến hai tháng, dưới cái lạnh se sắt, cây đã vươn lên xanh tốt, trổ hoa trắng li ti và kết thành những hạt nhỏ. Lúc ấy, thân cây chuyển dần sang màu xanh sẫm, rồi ngả sang nâu tía – đó cũng chính là thời điểm người ta thu hoạch, cắt sát gốc, bó lại thành từng mớ đem ra chợ bán.
Những cây mùi được chọn để nấu nước tắm trong ngày cuối năm thường là mùi già – đã ra hoa, kết trái, thân chuyển màu nâu tía. Khi đun lên, nước mùi tỏa ra hương thơm nồng ấm, cay nhẹ rất đặc trưng, không lẫn với bất kỳ mùi hương nào khác. Đặc biệt, hương của mùi già rất sâu, rất bền, tắm xong rồi mà dư âm vẫn còn phảng phất, vương trên da thịt, trên mái tóc, theo con người bước sang những ngày đầu năm mới.
Ở vùng quê, cứ mỗi dịp Tết đến, trên bếp lửa luộc bánh chưng của mỗi gia đình lại không thể thiếu một nồi nước lá mùi đặt bên cạnh. Nhờ hơi nóng của bếp lửa và than hồng cháy rực, nồi bánh sôi sùng sục, thì chậu nước mùi cũng nhanh chóng bốc hơi nghi ngút, chuyển sang màu xanh đậm và lan tỏa hương thơm khắp không gian. Lũ trẻ đang mải chơi quanh xóm sẽ được mẹ gọi về, tắm gội sạch sẽ bằng thứ nước mùi đậm đặc ấy. Và sáng mồng Một, nhiều gia đình vẫn giữ thói quen rửa mặt bằng nước lá mùi, như một cách khởi đầu năm mới thanh sạch, tinh tươm.
Dù ở thành thị hay nông thôn, người Việt vẫn khó lòng quên được hương vị của rau mùi trong những ngày giáp Tết. Mọi sự mệt mỏi, bụi bặm dường như tan biến, chỉ còn lại cảm giác nhẹ nhàng, thanh khiết. Hương mùi không chỉ là mùi của một loài cây, mà còn là hương của đất trời, của quê hương, gợi nhắc mỗi người về cội nguồn, về những ký ức thân thương. Có lẽ ít ai ngờ rằng, những bó mùi già giản dị trong tiết trời cuối đông lại có thể khơi dậy nhiều cảm xúc đến vậy.
Với nhiều người Việt Nam, được tắm gội bằng nồi nước lá mùi ấm nóng, thơm nồng vào ngày cuối cùng của năm cũ giống như một sự “gột rửa” cả thể xác lẫn tinh thần. Những điều chưa trọn vẹn, những muộn phiền, lo âu của năm cũ dường như theo làn nước mà trôi đi. Từ xa xưa, ông cha ta đã quan niệm rằng, ngày 30 Tết – ngày cuối cùng của năm – là lúc cần phải tẩy rửa mọi điều không may, không tốt đẹp, để đón chào một năm mới trong sự sạch sẽ, tinh khôi, với niềm tin vào những điều tốt lành, hanh thông và vạn sự như ý.
Để tìm hiểu thêm nhiều kiến thức tâm linh và phong tục truyền thống, bạn có thể truy cập Tử Vi Cổ Học để khám phá thêm những bài viết hữu ích.
