Rằm tháng 7 là một trong những dịp lễ quan trọng trong văn hóa tâm linh của người Việt. Đây là thời điểm các gia đình bày tỏ lòng thành kính với Đức Phật, chư vị thần linh, tưởng nhớ tổ tiên và đồng thời bố thí cho các vong hồn được xá tội.
Vào ngày này, còn được gọi là lễ xá tội vong nhân, nhiều gia đình chuẩn bị mâm cơm cúng để tri ân người đã khuất, đồng thời lập lễ cúng cho những linh hồn lang thang chưa được siêu thoát.
Dưới đây là hướng dẫn cách chuẩn bị mâm cúng Phật, gia tiên và chúng sinh, cùng những lưu ý quan trọng trong ngày Rằm tháng 7.
Mâm cúng Phật
Đối với những gia đình theo đạo Phật, Rằm tháng 7 là dịp lễ lớn, còn gọi là lễ Vu Lan – ngày báo hiếu. Theo giáo lý nhà Phật, việc cúng lễ không nằm ở sự cầu kỳ của mâm cao cỗ đầy, mà quan trọng nhất là lòng thành tâm.
Vào ngày này, gia chủ có thể chuẩn bị mâm cơm chay hoặc đơn giản là mâm ngũ quả để dâng lên Phật, sau đó thụ lộc tại nhà. Ngoài ra, nhiều người còn tụng kinh Vu Lan để hồi hướng công đức cho ông bà, cha mẹ và những người thân đã khuất, đồng thời hiểu sâu sắc hơn ý nghĩa của ngày lễ.
Một điểm cần lưu ý là mâm cúng Phật nên được thực hiện vào ban ngày.
Cúng thần linh và gia tiên
Mâm cúng gia tiên thường là mâm cỗ mặn, đi kèm với tiền vàng mã và các vật dụng tượng trưng dành cho người đã khuất. Những đồ lễ này có thể là các vật truyền thống như quần áo, giày dép, hoặc những vật dụng hiện đại như xe cộ, điện thoại… được làm bằng giấy, với mong muốn người âm cũng có cuộc sống đầy đủ, tiện nghi.
Gia đình có thể chuẩn bị các món quen thuộc như xôi, gà luộc, cơm, canh, cá kho… tùy theo điều kiện và sở thích khi còn sống của người đã khuất.
Mâm cúng chúng sinh (cô hồn)
Theo tín ngưỡng dân gian, Rằm tháng 7 là ngày Diêm Vương mở cửa địa ngục, cho phép các vong hồn lang thang, không nơi nương tựa được trở về dương gian. Những linh hồn này thường không có người thờ cúng, nên người dân lập mâm lễ để bố thí, tránh việc họ quấy nhiễu cuộc sống của người sống.
Khác với mâm cúng Phật và gia tiên, lễ cúng cô hồn thường được thực hiện vào chiều tối ngày 14 hoặc 15 tháng 7 âm lịch, vì đây được cho là thời điểm các vong linh quay trở lại âm giới. Việc cúng nên hoàn tất trong ngày 15.
Lễ vật cúng chúng sinh gồm:
- Gạo và muối (sau khi cúng sẽ rải ra sân hoặc trước nhà theo bốn phương)
- Cháo trắng nấu loãng (thường là 12 chén nhỏ)
- Hoa quả (5 loại với 5 màu sắc khác nhau)
- Đường thẻ (12 cục)
- Quần áo giấy nhiều màu
- Bỏng ngô, bánh kẹo
- Tiền vàng mã và tiền thật (tùy tâm)
- Nước (3 chén nhỏ), nhang, nến
Một lưu ý quan trọng là không cúng đồ mặn như xôi, gà, thịt heo trong lễ cúng cô hồn. Người ta tin rằng đồ mặn có thể khơi dậy tham, sân, si, không phù hợp với ý nghĩa bố thí.
Cháo loãng là lễ vật không thể thiếu, bởi theo quan niệm dân gian, nhiều vong hồn chịu đày đọa có cổ họng nhỏ, không thể nuốt thức ăn bình thường.
Khi cúng, gia chủ nên đặt lễ ngoài trời hoặc trước cửa nhà. Sau khi hoàn tất, tiến hành rải gạo muối ra xung quanh và đốt vàng mã. Có thể đọc văn khấn hoặc khấn nôm với lòng thành, thể hiện sự thương xót và mong các vong linh được siêu thoát.
Rằm tháng 7 không chỉ là dịp để tưởng nhớ tổ tiên mà còn là thời điểm thể hiện lòng từ bi, chia sẻ với những linh hồn bất hạnh. Việc chuẩn bị lễ cúng không cần quá cầu kỳ, quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm và ý nghĩa hướng thiện trong mỗi người.
